هوادار سرمایه فوتبال است، نه مسئله آن

گزارش یک - فوتبال ایران را نمی‌توان با یک مسابقه، یک هفته یا حتی یک فصل قضاوت کرد. گستره این ورزش، از لیگ‌های حرفه‌ای تا رده‌های پایه و مسابقات استانی، آن‌قدر وسیع است که طبیعی است در کنار موفقیت‌ها، پرسش‌ها، نقدها و حتی حاشیه‌هایی هم شکل بگیرد. مهدی تاج، رئیس فدراسیون فوتبال، با اشاره به ابعاد این گستردگی می‌گوید: «۳۲۳ هزار مسابقه و فعالیت فوتبالی در کل کشور داریم.» عددی که به‌خوبی نشان می‌دهد فوتبال چه سهم بزرگی از زیست ورزشی کشور را به خود اختصاص داده است.

گستردگی فوتبال، مجوز اشتباه نیست

تاج البته در ادامه یک مرزبندی مهم انجام می‌دهد؛ گستردگی فوتبال نباید بهانه‌ای برای پذیرفتن خطاها باشد. به گفته او، «این توجیه نیست که بپذیریم چون فوتبال مجموعه بزرگی است و گستردگی زیادی دارد، پس باید اشتباهاتمان را هم بپذیریم.» این نگاه، شاید یکی از مهم‌ترین بخش‌های سخنان رئیس فدراسیون باشد؛ اینکه دفاع از فوتبال نباید به معنای دفاع بی‌قیدوشرط از عملکرد آن باشد و پذیرش نقد، بخشی از مسیر اصلاح است. اما در سوی دیگر ماجرا، باید پذیرفت که فوتبال بدون هوادار معنای واقعی خود را از دست می‌دهد. هر هفته میلیون‌ها نفر برای تماشای مسابقات راهی ورزشگاه‌ها می‌شوند و همین حضور گسترده، فوتبال را به یکی از مهم‌ترین پدیده‌های اجتماعی ورزش کشور تبدیل کرده است.

محرومیت هوادار؛ آخرین راه، نه اولین واکنش

در چنین شرایطی، تأکید بر مخالفت با محرومیت تماشاگران، اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند. «تلاش ما باید این باشد که محرومیت تماشاگر آخرین کاری باشد که انجام می‌دهیم، نه اینکه از همان ابتدا سراغ محرومیت تماشاگر برویم.» این بخشی از صحبت‌های رئیس فدراسیون فوتبال در مجمع هیأت فوتبال استان البرز است که باید آن را از دریچه‌ متفاوتی نگریست. البته این نگاه، به معنای نادیده گرفتن تخلف یا رفتار نادرست نیست؛ بلکه تأکیدی است بر اینکه مجازات باید متوجه رفتار و عامل آن باشد، نه اینکه یک جمع بزرگ به دلیل رفتار عده‌ای محدود از حق حضور در ورزشگاه محروم شوند. هوادار، مشتری و در ادبیات دقیق‌تر، سرمایه فوتبال است.

رئیس فدراسیون نیز صراحتاً بر همین موضوع تأکید دارد: «باید حضور ورزشکاران و هواداران در ورزشگاه‌ها را یک قدرت و یک نعمت بدانیم.» این جمله می‌تواند یک اصل مهم در سیاست‌گذاری فوتبال باشد؛ ورزشگاه خالی، حتی اگر آرام باشد، لزوماً نشانه موفقیت نیست.

فوتبال باید ظرفیت شنیدن داشته باشد

بخش دیگری از اظهارات رئیس فدراسیون به موضوع انتقاد بازمی‌گردد؛ جایی که او تأکید می‌کند «باب انتقاد کردن را نباید ببندیم» و حتی می‌گوید خود فدراسیون نیز مشمول این بحث‌هاست. فوتبال بزرگ، فوتبالی نیست که در آن هیچ نقدی وجود نداشته باشد؛ فوتبالی است که ظرفیت شنیدن نقد، پاسخ دادن و اصلاح کردن را داشته باشد. در این مسیر، نه توجیه اشتباه راهگشاست و نه بستن مسیر انتقاد. آنچه فوتبال ایران بیش از هر چیز به آن نیاز دارد، گفت‌وگو، تدبیر و اصلاح مستمر است؛ مسیری که در نهایت هم به نفع فوتبال است و هم به نفع میلیون‌ها هواداری که سرمایه اصلی این ورزش هستند.